XYZ Contagion

Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα

Πομάχτσκου-Ουρούμτσκου Λεκσικό, Πομακοελληνικό Λεξικό

Posted by Βασιλική Μετατρούλου στο 2011/03/10

Υπήρξαν δύο σετ, ας τα πούμε έτσι, βιβλίων για την πομακική γλώσσα (λεξικά, γραμματική, συντακτικό, αλφαβητάριο, ελληνο-πομακικοί διάλογοι).

Το πρώτο σετ ήταν εκδόσεις του Δ’ Σώματος Στρατού , γύρω στο 1996-1998, επί υπουργίας Αρσένη, και με συγγραφείς δύο μορφωμένους Πομάκους, που υπηρετούσαν τη θητεία τους εκείνον τον καιρό. Από δημοαίευμα της εποχής, διαβάζουμε ότι ο ένας από τους δύο Πομάκους στρατιώτες λεγόταν Ριτβάν Καραχότζα, (ίσως να υπάρχει συγγένεια με τον Σεμπαϊδήν Καραχότζα), και ήταν απόφοιτος του ιεροσπουδαστηρίου Εχίνου και της ΕΠΑΘ (Ειδική Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης, για μουσουλμάνους).και ήταν και ο πρώτος Πομάκος έφεδρος αξιωματικός (δόκιμος), και ο άλλος, επίσης απόφοιτος της ΕΠΑΘ, λεγόταν Αϊντίν Μουμίν. Τους συνέδραμαν δύο φιλόλογοι, ο Παναγιώτης Δημόπουλος και ο Παναγιώτης Παπαδημητρίου, συγγραφέας πολλών βιβλίων για τους Πομάκους.

Πομακικό αναγνωστικό.

Το δεύτερο σετ, με παρόμοια, αλλά διαφορετικά (και πολύ πρόχειρα) βιβλία προήλθαν από χρηματοδότηση της κατασκευαστικής εταιρείας «Μηχανικής Α.Ε.» του Πρόδρομου Εμφιετζόγλου, επίσης γύρω στο 1996-1997. Τα βιβλία συντάχθηκαν από το δάσκαλο Πέτρο Θεοχαρίδη και τους Πομάκους δασκάλους Αϊντίν Μουμίν και Μουζαφέρ Καπζά, Τα λεξικά λεγόταν «Πομακοελληνικό Λεξικό, Πομάχτσκου-Ουρούμτσκου Λεκσικό» και «Ελληνοπομακικό Λεξικό, Ουρούμτσκου-Πομάχτσκου Λεκσικό«, και μαζί με την «Γραμματική της πομακικής γλώσσας» ήταν όλα εκδόσεις Αίγειρος, θεσσαλονίκη, 1996, με αναγραφή της χορηγίας «του προέδρου της τεχνικής εταιρείας «ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε.», κ. Πρόδρομο Εμφιετζόγλου».
Εδώ, είχαμε μαζί και την έκδοση δύο πομακόγλωσσων εφημερίδων και την έκδοση κασετών με πομακικά τραγούδια και μουσική, τη δημιουργία πολιτιστικών συλλόγων και ενός «Κέντρου Πομαικών Ερευνών», και μαζί και … έργα από τη «Μηχανική Α.Ε.», γέφυρες και δρόμους. Η πρώτη εφημερίδα ήταν η «Ζαγάλισα» (Αγάπη), κλικ εδώ, και η δεύτερη η «Γκαζέτα Πομάτσκι«.

Χαρακτηριστικά δύο-τρία πράγματα:

  1. Οι λέξεις που καταγράφονται είναι 6.500, και καμμία δεν αφορά τη θάλασσα (πράγμα που σημαίνει ότι οι Πομάκοι ήταν ανέκαθεν ορεσείβιοι, άρα ο ισχυρισμός για «μεσογειακό λαό, απογόνων των Θρακών και του μεγαλέξανδρου» πάει στράφι).
  2. Το αλφάβητό τους, στο πρώτο σετ βιβλίων, έχει 31 γράμματα, για να αποδίδονται και οι παραπάνω φθόγγοι, ίσως, ενώ στο δεύτερο έχει 28 γράμματα.
  3. Τα βιβλία της «Μηχανικής Α.Ε.» ήταν τόσο πρόχειρα, αντιεπιστημονικά και κακογραμμένα (π.χ τελική χρήση διαφορετικού αλφαβήτου από αυτό που προτείνουν), ώστε δέχτηκαν πολύ σκληρή κριτική, παρά την επικοινωνιακή προώθησή τους από τα ΜΜΕ.

Πάντως, πρέπει να σημειωθεί, το 1968, το ελληνικό κράτος είχε εκδόσει ένα αναγνωστικό για τους «παλαιομουσουλμάνους» γενικότερα, με αραβική γραφή, αλλά υποθέτω η προσπάθεια εκείνη δεν προχώρησε (ίσως άλλαξαν και οι ισορροπίες με την Τουρκία, και συνεπώς επηρρεάστηκαν και οι «μορφωτικές συμφωνίες» ανάλογα).

Η προέλευση των ονομασιών «Πομάκοι» και «Αχριάνες» , ή «Αχριάν», όπως αυτοαποκαλούνται οι Πομάκοι ή έστω ένα τμήμα αυτών, (ή ίσως, λένε κάποιοι, «Αγριάνες», που αναφέρονται στον Θουκυδίδη ότι κατοικούσαν στην Ροδόπη). Πάντως, ο Αντώνης Λιάπης, που είναι ο μόνος που διαφωνεί με την ερμηνεία «Αγριάνες–> Αχριάνες«, λέει ότι από τα πρωτοχριστιανικά χρόνια μέχρι τις αρχές του ελληνικού μεσαίωνα, ο όρος «Αγριάνες» ήταν εξαφανισμένος, και θεωρεί την προέλευση «Αχριάνες» από την σλάβικής προέλευση ονομασία «Αχριδώ» της Ροδόπης, όπου hrid=βράχος.
Ενας άλλος, Γάλλος οθωμανολόγος, ο V. I. Menage, λέει ότι ο όρος «Αχριάν» απαντάται σε οθωμανικά κείμενα από τις αρχές του ΙΕ’ αιώνα, όχι μόνο στη θράκη, αλλά σε ολόκληρη τη Βαλκανική, και ότι χρησιμοποιούνταν για να δηλώσει «τον μη καταρτισμένο θεολογικά μουσουλμάνο, αλλά και τον εξισλαμισμένο χριστιανό«.

Οι πολλοί πομακολόγοι λένε ότι απόμαχοι –> πομάχοι –> πομάκοι.
Αλλοι λένε ιππομάχοι –> πομάχοι –> πομάκοι.
Τέλος, κάποιοι λένε ότι «πόμαξ»=πότης (υποτιθέμενη αρχαιολογική λέξη, που όμως δεν βρίκεται ούτε στο TLG, ούτε στο Λεξικό Liddell-Scott, ούτε στο λεξικό του Δημητράκου).

Κανένα από αυτά δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται με στοιχεία.

Το πομακικό αναγνωστικό, κλικ εδώ.

5 Σχόλια to “Πομάχτσκου-Ουρούμτσκου Λεκσικό, Πομακοελληνικό Λεξικό”

  1. Από την ψηφιακή «Ανέμη» του Πανεπιστημίου Κρήτης:

    http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/6/7/d/metadata-01-0001746.tkl

  2. Πέτρος Μακρίδης said

    Διαβάζω έναν σχετικό διάλογο στο facebook, δηλαδή εδώ

    και παρατηρώ τα εξής:
    Τόσο η επιμονή του κ. Δημητρά στο ότι «ουρούμ» δεν είναι ο όρος με τον οποίο αποκαλούνται οι Ελληνες από τους Πομάκους (χωρίς, όμως να λέει ποιος είναι ο ορθός όρος), όσο και η «υπεράσπιση» του κ. Ντεντε, σχετικά με το αν ο τελευταίος είναι ή δηλώνει Πομάκος ή Τούρκος, έχουν ένα κοινό παρονομαστή: Οι κύριοι (ορθότερα ο κύριος) του ΕΠΣΕ μάλλον δεν δέχονται ότι υπάρχει διακριτή ταυτότητα των Πομάκων της Ελλάδας (μια ταυτότητα που ο κ. Κωστόπουλος του «Ιού» ρητά δηλώνει ότι υπάρχει και ότι είναι διακριτή).
    Συνεπώς, αν οι Ελληνες αποκαλούνται «Ρουμ» από τους Πομάκους, ακριβώς όπως αποκαλούνται έτσι από τους Τούρκους,
    και αν ένας που έως τώρα δήλωνε ευθαρσώς Τούρκος, τώρα δηλώνει ΚΑΙ Πομάκος,
    αυτά μαζί μας κάνουν ένα άθροισμα, που λέει ότι χωριστή πομακική ταυτότητα δεν υπάρχει.
    Ο κ. Δημητράς το λέει σε μια αποστροφή του λόγου του, «εθνοτική ταυτοτητα του Ντεντε (η εθνικη είναι τουρκική)», αλλά πρέπει να είναι κανείς πολύ έμπειρος για να καταλάβει τον συσχετισμό, ειδικά μέσα σε έναν ωκεανό από άσχετες, αν όχι παραπλανητικές πληροφορίες, κατά τη συνήθη τακτική του κ. Δημητρά. Αναρωτιέται κανείς γιατί αυτή η επιμονή στην, κατά Δημητρά, λανθασμένη χρήση της λέξης «Ουρούμ», μαζί με τα λινκ από την wikipedia, που περισσότερο συγχέουν τα πράγματα, παρά τα διαφωτίζουν, και χωρίς να καταθέτει τον σωστό κατά τη γνώμη του όρο, και το μόνο λογικό συμπέρασμα στο οποίο μπορεί κάποιος να καταλήξει είναι αυτό:
    «Ρουμ ονομάζονται οι Ελληνες από τους Τούρκους, όλους τους Τούρκους, συμπεριλαμβανομένων των Πομάκων,
    και αυτό το λέει και ένας Τούρκος που ισχυρίζεται ότι Πομάκοι δεν υπάρχουν, εκτός από 100 άτομα που δηλώνουν «Ελληνες Πομάκοι», άρα νομιμοποιείται αυτός ο Τούρκος να μιλάει εξ ονόματος όλων των Τούρκων, δηλαδή και των Τούρκων-Πομάκων».
    Κατά τα άλλα, κοπτόμεθα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά επειδή οι Ελληνες εθνικιστές υποστηρίζουν την (ανύπαρκτη) «ελληνικότητα» των Πομάκων, εμείς δεν έχουμε κανένα ενδοιασμό να υποστηρίξουμε το ακριβώς αντίθετο: Οτι δηλαδή δεν υπάρχει διακριτή πομακική ταυτότητα, ότι οι Πομάκοι δεν στερούνται των δικαιωμάτων τους, ούτε ότι καταπιέζονται από όλους, Ελληνες και Τούρκους (αυτό το τελευταίο, η κακή συμπεριφορά των Τούρκων προς τους Πομάκους αποτελεί παρατήρηση και του κ. Κωστόπουλου).
    Τα συμπεράσματα δικά σας.

  3. Κλέων Νεμέας said

    Και φυσικά, όπου η πολιτεία αδιαφορεί, όπως πρόσφατα με την απόφαση να κλείσουν πολλές (νεανικές κυρίως) βιβλιοθήκες ανά την Ελλάδα, και μεταξύ τους και εκείνη η βιβλιοθήκη στα Πομακοχώρια, στη Μύκη του Νομού Ξάνθης, εκεί ακριβώς βρίσκουν πεδίο να εμφιλοχωρήσουν οι διάφοροι εθνικιστικοί κύκλοι με τα ύποπτα παιχνίδια τους. Π.χ.

    http://www.mikis-theodorakis-kinisi-anexartiton-politon.gr/el/articles/?nid=501

  4. Θράσος Χαϊδαρίου said

    Σχετικές ιστοσελίδες και ιστολόγια:

    Τα βιβλία του Πέτρου Θεοχαρίδη και της «Μηχανικής Α.Ε.» του Πρόδρομου Εμφιετζόγλου
    http://peripomakon.blogspot.com/

    Η (ηλεκτρονική;) εφημερίδα κάποιων Πομάκων, η «Natpresh»:
    http://natpresh.blogspot.com/

    Το ιστολόγιο του Νικόλαου Κόκκα, συγγραφέα βιβλίων και άρθρων για τους Πομάκους, όπου υπάρχουν και «μαθήματα πομακικής γλώσσας», βασισμένα στα βιβλία του Ριτβάν Καραχότζα και το διαδικτυακό Πομακο-Ελληνικό Λεξικό του 2001:
    http://pomakohoria.blogspot.com/

    Στο τελευταίο ιστολόγιο, ο Νίκος Κόκκας προτείνει βιβλιογραφία για τους Πομάκους:
    http://pomakohoria.blogspot.com/2010/05/blog-post.html

    Η εργασία του Φάνη Μαλκίδη
    «Μειονότητες και αγροτική κοινωνία. Οι Πομάκοι στη Θράκη»,
    ανακοίνωση στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «Χώρος και περιβάλλον: Παγκοσμιοποίηση-Διακυβέρνηση-Βιωσιμότητα», Αθήνα, Πάντειο Πανεπιστήμιο, 9 και 10 Μαρτίου 2002:
    http://malkidis.blogspot.com/2010/01/blog-post_4091.html

    Και η βιβλιογραφία που προτείνει ο Φάνης Μαλκίδης:
    http://wayback.archive.org/web/20100723164022/http://www.evrosblogs.gr/%CE%A6%CE%AC%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%9C%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82/2010/06/23/%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1_%CE%B3%CE%B9%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82_%CE%A0%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%82

  5. Πολύ χρήσιμα όλα αυτά, για να δούμε την πλευρά των «ελληνόψυχων» Πομάκων. Να σημειώσουμε μόνο ότι το ιστολόγιο/ηλεκτρονική εφημερίδα “Natpresh”, είναι του Σεμπαϊδήν Καραχότζα:
    http://www.blogger.com/profile/15934271949691536752
    http://natpresh.blogspot.com/

Γράψτε ελεύθερα, αν σκεφτήκατε κάτι :)

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: