XYZ Contagion

Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα

Τα εφηβικά ποιήματα-ύμνοι στο δικτάτορα Μεταξά του Σκαπανέα Μίκη Θεοδωράκη

Posted by Βασιλική Μετατρούλου στο 2011/03/20

Για αρχειακούς λόγους, τα εφηβικά ποιήματα-ύμνοι στο δικτάτορα Μεταξά του Σκαπανέα Μίκη Θεοδωράκη.
Από που ξεκίνησε ο Μίκης Θεοδωράκης;

Ολοι ανεξαιρέτως γνωρίζουν την πορεία του μεγάλου συνθέτη.
Κάποιοι, όχι πολλοί, γνωρίζουν την κατάληξή του με τη ‘Σπίθα’ του, κλικ εδώ. Σε χώρους πολιτικά όμορους με το ΛάΟΣ, ίσως και τη Χρυσή Αυγή. Είναι γεγονός, χωρίς αμφιβολία, ότι το πολιτικό κριτήριο του μεγάλου δημιουργού είναι αντιστρόφως ανάλογο με το ανεπανάληπτο ταλέντο του. Και, πολιτικά, δεν πρέπει να υπάρχουν πολλοί που ακόμη να εκτιμούν σαν κάτι σημαντικό αυτήν την εφηβική του εμμονή στην εφηβική του επαναστατικότητα.

Η άγνωστη φωτογραφία (όχι του Ντμίτρι Κέσελ) από τα Δεκεμβριανά, 03/12/1944, Πλατεία Συντάγματος. Ο Μίκης Θεοδωράκης με μια ματωμένη σημαία, που, όπως έχει πει σε συνεντεύξεις του, τη βρήκε και την βούτηξε στο αίμα των νεκρών στο έδαφος.

Η άγνωστη φωτογραφία (όχι του Ντμίτρι Κέσελ) από τα Δεκεμβριανά, 03/12/1944, Πλατεία Συντάγματος. Ο Μίκης Θεοδωράκης με μια ματωμένη σημαία, που, όπως έχει πει σε συνεντεύξεις του, τη βρήκε και την βούτηξε στο αίμα των νεκρών στο έδαφος.

 

Ελάχιστοι, όμως, γνωρίζουν από που ξεκίνησε.

Το ιστολόγιο μας εντόπισε τα εφηβικά, σε ηλικία 15 ετών, ποιήματα του ΕΟΝίτη Σκαπανέα Μίκη Θεοδωράκη, τους ύμνους προς τον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά, μια φήμη που διακινείται εδώ και χρόνια. Τα παρουσιάζουμε, για ιστορικούς λόγους ασφαλώς.

Δημοσεύτηκαν στη στήλη ‘Η αλληλογραφία μας’, δηλαδή στη στήλη με τις συνεργασίες των αναγνωστών, στο περιοδικό ‘Νεολαία’ της ΕΟΝ (=Εθνική Οργάνωση Νεολαίας), που είχε ιδρύσει ο δικτάτορας.

'Αλληλογραφία συνεργασίας', στο περιοδικό "Νεολαία" της ΕΟΝ, 17/02/1940, σελίδα 640.

‘Αλληλογραφία συνεργασίας’, στο περιοδικό «Νεολαία» της ΕΟΝ, 17/02/1940, σελίδα 640.

 

Το πρώτο ποίημα με τίτλο ‘Λόγια σκαπανέα‘ στο τεύχος της 17ης Φεβρουαρίου του 1940, στη σελίδα 641:

Στο ίδιο τεύχος, 17/02/1940, 'Λόγια Σκαπανέα', Μϊκης Θεοδωράκης (με τυπογραφικό λάθος στο όνομα).

Στο ίδιο τεύχος, 17/02/1940, ‘Λόγια Σκαπανέα’, Μϊκης Θεοδωράκης (με τυπογραφικό λάθος στο όνομα).

 

Και το δεύτερο με τίτλο ‘Η ιστορική μας τετραετία‘ στο τεύχος της 28ης Σεπτεμβρίου 1940, στη σελίδα 1665 [σ.σ.: προφανώς τα τεύχη είχαν ενιαία αρίθμηση].

'Η ιστορική μας τετραετία', Μίκης Θεοδωράκης, τεύχος 28/09/1940, σελίδες 1664-1665.

‘Η ιστορική μας τετραετία’, Μίκης Θεοδωράκης, τεύχος 28/09/1940, σελίδες 1664-1665.

 

Τα ποιήματα παρουσιάζονται χωρίς σχόλια, ουτε καν για το ύφος, και πως αυτό άλλαξε μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου του 1940, -όλοι/ες είναι ελεύθεροι/ες να σχολιάσουν, και τους παρακινούμε κιόλας για αυτό.
Μία επισήμανση μόνο: Στο δεύτερο ποίημα, ο υπεύθυνος των σελίδων του περιοδικού, αυτός που απαντάει στα γράμματα των παιδιών, γράφει στον ΕΟΝίτη Μίκη Θεοδωράκη: «Σου απαντήσαμε εγκαίρως»

Μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε, λοιπόν, ότι ο 15χρονος ΕΟΝίτης Σκαπανέας Μίκης βιαζόταν να δημοσιευτεί το ποίημά του για τον «Ηλιο-Αρχηγό» δικτάτορα, αυτόν που είναι «όλος μύρο», έτσι ώστε να προλάβει την επέτειο της ‘4ης Αυγούστου’, όταν η ‘επανάστασις’ θα έκλεινε 4 χρόνια στις 4 Αυγούστου του 1940. Αλλά δυστυχώς, ο υπεύθυνος του περιοδικού βρήκε «χασμωδίες» και «εξεζητημένο συμβολισμό» στο ποίημα του μικρού 15χρονου ΕΟΝίτη Σκαπανέα, οπότε μάλλον χάθηκε η ευκαιρία να τιμηθεί η επέτειος με μία δική του δημιουργία!

Μίκης Θεοδωράκης: Η μαρτυρία του για τα Δεκεμβριανά

Μίκης Θεοδωράκης: Η μαρτυρία του για τα Δεκεμβριανά

 

Δείτε επίσης:

# Δημήτρης Ψαρράς – Σπίθα, Τιμή, Χρυσή Αυγή;
http://x2t.com/spitha-timi-xa

# Μίκης Θεοδωράκης: Να διευκρινίσω ένα πράγμα, ότι είμαι αντισημίτης.
https://xyzcontagion.wordpress.com/2011/02/08/mikis-theodorakis-eimai-antisimitis/

21 Σχόλια to “Τα εφηβικά ποιήματα-ύμνοι στο δικτάτορα Μεταξά του Σκαπανέα Μίκη Θεοδωράκη”

  1. sarant said

    Αγαπητή Βασιλική, καταρχάς έχεις βάλει δυο φορές την ίδια φωτογραφία, διόρθωσέ το. Δεύτερον, υπάρχουν κι άλλες δόξες των γραμμάτων μας και της Αριστεράς, που ήταν σε πολύ πιο ώριμη ηλικία από τον 15χρονο Μίκη και συνεργάστηκαν με το περιοδικό, όχι μόνο στέλνοντας αδέξια ποιήματα αλλά και γράφοντας κείμενα αδρά πληρωμένα.

    Αν έχεις όλα τα τεύχη της Νεολαίας, θα βρεις σε συνέχειες το παιδικό μυθιστόρημα του Καζαντζάκη (με ψευδώνυμο) για τον Μεγαλέξαντρο. Στη συνέχεια βγήκε και σε βιβλίο, με τ’ όνομά του.

  2. Ευχαριστώ για τις επισημάνσεις. Το διόρθωσα.
    Βέβαια, δεν αμφισβητεί κανείς το ανεπανάληπτο ταλέντο του Μίκη (το επισημαίνουμε και στο άρθρο, και όχι μόνο μία φορά)· τις πολιτικές του επιλογές κρίνουμε, και μάλιστα τις πρόσφατες, όχι της εφηβείας του. Αλλά και πάλι, 15 χρονών, δεν είναι και τόσο μικρός.
    Αν θυμάσει το ψευδώνυμο του Καζαντζάκη, να ρίξω μια ματιά.

  3. Βασίλης Μακρίδης said

    Καταρχάς, ο ίδιος ο Μίκης δεν κρύβει ούτε στην προσωπική του ιστοσελίδα το γεγονός ότι από το 1939 έως το 1940 ήταν μέλος της ΕΟΝ… Ήταν κάτι ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ για όλα τα παιδιά της εποχής εκείνης και δεν αποκλείεται διόλου τα περίφημα αυτά ποιήματα να του επιβλήθηκε να τα γράψει ως ένα είδος ψυχολογικού πολέμου… Μην ξεχνάμε, ότι ο – βενιζελικών φρονημάτων – πατέρας του ήταν διαρκώς διωκόμενος από τις εκάστοτε ελληνικές κυβερνήσεις (πλην αυτής του Βενιζέλου, φυσικά) και άλλαζε συνεχώς τόπο διαμονής… Σημασία είχε η εξέλιξη του Μ.Θ. ως μουσικοσυνθέτη και ως πολιτικού όντος στη συνέχεια της ζωής του, όταν οι επιλογές του ήταν, πλέον, ελεύθερες (και, φυσικά, ο ίδιος σήκωνε και το τίμημα των επιλογών του). Με τις πρόσφατες πολιτικές του επιλογές, τις απανθισμένες με «εθνικοπατριωτικό» περιεχόμενο έχω, προσωπικά, βαθύτατες και ουσιώδεις διαφωνίες. Αυτό όμως, δεν με εμποδίζει να τον τοποθετώ πολύ ψηλά στις μουσικές μου προτιμήσεις, όπως και να του αναγνωρίζω (μέσα σε μια πορεία με αναμφισβήτητα λάθη) τις πολλές φωτεινές πολιτικές του πράξεις…
    Για του λόγου το αληθές (σε ό,τι αφορά στο θέμα της αναγνώρισης της συμμετοχής του στην ΕΟΝ), παραθέτω τον ακόλουθο σύνδεσμο:
    http://en.mikis-theodorakis.net/index.php/article/articleview/22/1/8/

  4. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΛΕΦΤΕΡΙΑΣ
    …με το «Τραγούδι της Λεφτεριάς» ξεκίναγε και τελείωνε η Ελληνική εκπομπή του Βουλγάρικου Ραδιοφώνου στα χρόνια της Χούντας. Τραγούδι ιστορικό, που κάθε πολιτικός πρόσφυγας δάκρυζε στο άκουσμά του…

    Από το δισκάκι:
    «Τα τραγούδια του Μίκη θα τραγουδιούντε – Τραγούδια για την ελευθερία, τον έρωτα και τον ήλιο»: Αυτές τις μέρες ξεκινά η δική κατά του μεγάλου συνθέτη και αγωνιστή της ελευθερίας Μ.Θ. … Μαζί με τον εργαζόμενο ελληνικό λαό η δική μας (βουλγάρικη) πολιτιστική κοινότητα και οι πολυπληθείς θαυμαστές του Μ.Θ., που κέρδισε την συμπάθεια των προοδευτικών ανθρώπων του κόσμου, επιμένουμε να σταματήσει η δίκη και η προσπάθεια φίμωσης της φωνής του Μίκη.

    Η μετάφραση του κειμένου είναι δική μου και κατά λέξη.

    Τραγούδι για την Ελευθερία
    Μουσική Μ. Θεοδωράκης
    Βουλγάρικοι στοίχοι – Ν. Βάλτσεβ
    Τραγουδά ο Στέργιος Τασκούδης

    (Τραγούδι για την Ελευθερία» – έτσι ονόμασε ο Μ.Θ. το τραγούδι, που αφιέρωσε στην ελληνική νεολαία. Μυστικά, με πολλές δυσκολίες το τραγούδι στάλθηκε από την Αθήνα, όπου κυριαρχούσε η χούντα, στην εφημερίδα «Λιτερατούρναγια γκαζέτα» (Εφημερίδα για τον Πολιτισμό) της ΕΣΣΔ.
    Τώρα εμείς έχουμε ένα ιδανικό, έναν κοινό στόχο – να ξεπλύνουμε από το πρόσωπο της Ελλάδας την ντροπή της τυραννίας με κάθε θυσία. Στις καρδιές μας καίει πικρό μίσος για τους τυράννους – τους καταπατητές του συντάγματος, τους καταστροφείς της δημοκρατίας, τους εχθρούς της ελευθερίας, τους προδότες του έθνους, που φαντάζονται – γράφει ο Μ.Θ. – ότι με την βία θα γονατίσουν τον αδούλωτο λαό μας. Αυτοί μπορούν να είναι σίγουροι, ότι σύντομα θα τρέμουν μπροστά στην οργή του γενναίου ελληνικού λαού και τότε δεν θα υπάρχει γωνιά της ελληνικής γης, όπου να μπορούν να κρυφτούν.)

    Πάνω από την ελληνική γη,
    Κάτω από τον ελληνικό ουρανό,
    Πάτησε μαύρη νύχτα, σύντροφοι.
    Κλάψτε με το δικό μου κλάμα,
    Κλάψτε με την δική μου οργή,
    Για την δική μου γη, σύντροφοι.

    Καρφωμένη σε λόγχη,
    Σταυρωμένη,
    Καταπατημένη είναι αυτή, σύντροφοι.
    Ενώ η θάλασσα είναι τρυφερά γαλάζια,
    Και στις ελιές τραγουδάει αγέρας.
    Μας φωνάζει την νύχτα ο νότιος ουρανός,
    Γεμάτος με αστέρια και φεγγαρίσια λάμψη.
    Αλλά το κάλεσμά του είναι τόσο μακρινό,
    Και η ακτή είναι ακτή δίχως τραγούδι.
    Και λάμπει μπροστά μας η ελληνική θάλασσα,
    Γεμάτη με λύπη και άδειες βάρκες.

    Αγκαλιάστε μας, νέοι άνθρωποι,
    Βοηθήστε μας, αγαπητοί άνθρωποι,
    Για να κατέβει πάλι ο ήλιος σε μας,
    Και να σταματήσει το φεγγάρι σε κάθε όρμο.

    Για όλους είναι το φως,
    Για όλους είναι η ελευθερία.
    Ας είναι κάθε χρώμα,
    Ας είναι κάθε ακτίνα,
    Δική σας και δική μας,
    σύντροφοι πιστοί.

  5. Πολύ ενδιαφέρον. Δεν είναι καθόλου γνωστό. Ξέρετε αν κυκλοφόρησε αργότερα στα ελληνικά;;; Δεν το έχω δει πουθενά, αλλά ρωτάω, μήπως.

  6. Όχι, στα ελληνικά δεν κυκλοφόρησε σε δίσκο. Αλλά υπήρχε το τραγούδι με ελληνικούς στίχους. Δυστυχώς δεν μπόρεσα να το βρω. Το βουλγάρικο το έχω και μάλλον μόνο εγώ!

  7. Αναδημοσίευση με τον περίεργο τίτλο Τα (πρωτότυπα) ποιήματα-ύμνοι στο δικτάτορα Μεταξά του 15άχρονου Σκαπανέα της ΕΟΝ Μίκη Θεοδωράκη. από το φόρουμ istoria.forumotion.com

  8. ΒΟΥΤΣΙΝΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ said

    ΚΑΙ ΓΩ ΟΤΑΝ ΗΜΟΥΝΑ ΠΙΤΣΙΡΙΚΑΣ
    ΚΑΙ ΠΗΓΑΙΝΑ ΣΤΟ ΚΑΤΗΧΙΤΙΚΟ
    ΚΑΙ ΜΑΣ ΒΑΖΑΝΕ ΝΑ ΦΤΙΑΧΝΟΥΜΕ ΥΜΝΟΥΣ
    ΕΦΤΙΑΞΑ ΚΑΠΟΙΟΥς ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΟΥΛΗ ΤΟΝ ΠΑΠΟΥΛΗ
    ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΑ ΤΣΙ ΚΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

    ΣΙΓΑ ΤΑ ΠΡΑΣΑ
    ΗΡΕΜΗΣΤΕ ΡΕ ΠΑΙΔΙΑ

  9. Κλέων Νεμέας said

    Παρότι μοιάζει πολύ, αυτός ο ψηλός πίσω από το Μεταξά δεν είναι ο Μίκης. Είναι ο αρχηγός της ΕΟΝ, ο Αλέξανδρος Κανελλόπουλος:
    Ποιο ειναι αυτο το αψηλο αγορι,που εγραφε ποιηματακια για την νεολαια του δικτατορα Μεταξα?

  10. Κλέων Νεμέας said

    Από ένα αλλόκοτο μπλογκ:
    http://chriseko.blogspot.com/2011/04/blog-post_5146.html

  11. Βασιλικη Αρωνιαδου-Anderjaska said

    Το να αναρτει καποιος/α τετοια γελοια πραγματα διχνει ποσο χαμηλα μπορει να μας ριξει η κριση. Επιθεση τωρα σε ο,τι ιερο και οσιο εχει η Ελλαδα, οπως ο Μικης Θεοδωρακης. Ντροπη μας!

  12. Μας έρχεται «πελατεία» από εδώ (μπρρρρρρ!!!!)
    http://esxatianasxesi.blogspot.com/2011/07/blog-post_7678.html

  13. Χαζαμάρες από θαμώνες της «Ζούγκλας» του Μάκη:
    http://www.zougla.gr/page.ashx?pid=80&aid=361753&cid=122#comment-283672122

  14. Τέλος Χαρτοσήμου said

    Σε άνα σχόλιο

    http://www.bourdela.com/forum/index.php?topic=106700.msg3792980#msg3792980

    http://www.bourdela.com/forum/index.php?topic=106700.msg3792989#msg3792989

  15. […] της 4ης Αυγούστου. Ο νεαρός Μίκης, όπως μαρτυρούν τα εγκωμιαστικά ποιήματα που έγραφε για το Μεταξά, κάθε άλλο παρά κριτικός […]

  16. vrasidas said

    Πάντως το 2ο άρθρο αναφέρεται σε κάποιον Θεοδωρα-κα-κη και όχι Θεοδωράκη..

  17. Τέλος Χαρτοσήμου said

    Σιχαμερές χρυσαβγίτικες σελίδες:

    Το Εθνικό Καθεστώς της 4ης Αυγούστου και ο Ιωάννης Μεταξάς – ΒΙΝΤΕΟ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ

    http://w*w.xryshaygh.com/index.php/enimerosi/view/to-ethniko-kathestws-ths-4hs-augoustou-kai-o-iwannhs-metajas-binteo-fwtogra

    h**p://ethnikismos.net/2013/08/04/to-%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B5%CF%83%CF%84%CF%89%CF%83-%CF%84%CE%B7%CF%83-4%CE%B7%CF%83-%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%B1%CE%B9/

    h**p://koinonikosethnikismos.wordpress.com/2013/08/04/%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B5%CF%83%CF%84%CF%8E%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-4%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%B1/

    h**p://eirhnika.wordpress.com/2013/08/05/%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B5%CF%83%CF%84%CF%8E%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-4%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA/

    ΑΤΤΙΚΑ ΝΕΑ: Τα εφηβικά ποιήματα-ύμνοι στο δικτάτορα Μεταξά του Σκαπανέα Μίκη Θεοδωράκη
    http://attikanea.blogspot.gr/2014/11/blog-post_507.html

  18. Αυτή η δημοσίευση είναι ένα-και-ένα για να κρύψει κανείς τις ευθύνες των ηγεσιών του ΚΚΕ και της ΕΔΑ που αξιοποίησαν το πολυσχιδές ταλέντο του Μίκη Θεοδωράκη για να κάνουν τις μανούβρες τις δεκαετίας του ’60 που στοίχισαν στην ελληνική κοινωνία την εφτάχρονη δικτατορία και την τριαντάχρονη μεταπολίτευση.
    Αν θέλει κανείς να κάνει σοβαρή δημοσιογραφική έρευνα για τον Μίκη θα πρέπει να ανατρέξει στα χρόνια της Μακρονήσου, στην λαίλαπα της μπουζουκοκρατίας, στην «ανάληψή» του, από την δικτατορική αγκάλη, και στη προετοιμασία του για το «ή Καραμανλής ή τα τανκς» — τίποτα από όλα αυτά δεν έγινε ερήμην της Αριστεράς.
    Το αν αυτοί που τον προώθησαν εκ των υστέρων τον ζηλεύουν γιατί αυτός είναι ο πλουσιότερος σε χρήμα και σε δόξα Έλληνας ενώ αυτοί ακόμα και με το ένα πόδι στην «διακυβέρνηση» (κατά την γνώμη μου και στον πολιτικό τάφο), αυτό είναι ένα άλλο πολιτικό ζήτημα μεγάλης σημασίας που δεν νομίζω πως οι κύκλοι της «Αριστεράς» μπορούν να το συζητήσουν και αμφιβάλω αν μπορούν και να το καταλάβουν.
    Για να τελειώνω το ταλέντο του Μίκη στην Μουσική είναι αναμφισβήτητο αλλά το ταλέντο του στην πολιτική είναι ανυπέρβλητο. Το ότι το ταλέντο του το αξιοποίησε η Δεξιά και όχι η «Αριστερά» αυτό δεν είναι δικό του φταίξιμο.

  19. Καλώς τον Κωστή.
    Που ήσανε, σε χάσαμε 🙂
    Ούτε στο ΦΒ σε βλέπωμε τώρα τελευταία 🙂

  20. mike said

    αν ηταν στην ΕΟΝ, τιμη του

  21. […] https://xyzcontagion.wordpress.com/2011/03/20/mikis-ymnoi-metaxa/ […]

Γράψτε ελεύθερα, αν σκεφτήκατε κάτι :)

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: